Odpowiedzialność karna nieletnich – Zespół Szkół im. Jana Pawła II w Szydłowcu
Galeria PSP2Galeria PG1Galeria UKS Spartakus
Menu główne
Strona główna
Historia >>
Dokumenty >>
Patron
Dyrekcja
Projekty UE
Dla rodziców >>
PSP2 informacje >>
PG1 informacje >>
UKS Spartakus >>
Biblioteka >>
Centrum Multimedialne >>
Izba Regionalna
Savoir vivre
Pobierz plik
Linki
Kontakt ze szkołą
Archiwum artykułów
Dodaj do Ulubionych
 
 
Odpowiedzialność karna nieletnich Drukuj Email

SZANOWNI PAŃSTWO!
RODZICE!

Publikujemy poniżej garść informacji dotyczących odpowiedzialności karnej nieletnich z nadzieją, że wesprzecie działania wychowawców klas w tym zakresie.

Uczniowie w swoich negatywnych działaniach nie są bezkarni. Świadomość odpowiedzialności za swoje czyny z pewnością będzie skutecznym hamulcem w codziennym zachowaniu w środowisku rówieśniczym.

Zapraszamy do lektury i rozmów ze swoimi dziećmi na ten temat.


Treść materiału wraz z podstawami prawnymi można znaleźć tutaj.

 

Odpowiedzialność karna nieletnich

Pojęcie nieletniego w prawie karnym nie odpowiada definicji małoletniego określonej w przepisach kodeksu cywilnego. Na zasadach określonych w kodeksie karnym odpowiada sprawca czynu zabronionego, który w chwili jego popełnienia miał ukończone lat 17, chociaż - w świetle przepisów prawa cywilnego - nie ma on jeszcze pełnej zdolności do czynności prawnych.

Odpowiedzialność karna nieletnich, a ściślej odpowiedzialność za popełnienie czynu zabronionego pod groźbą kary, została w polskim prawie uregulowana dwutorowo. Z jednej strony przepisy kodeksu karnego przewidują w pewnych wyjątkowych wypadkach możliwość zastosowania do nieletniego ogólnych zasad odpowiedzialności karnej, z drugiej natomiast obowiązująca ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich reguluje, między innymi, także postępowanie wobec nieletniego dopuszczającego się czynu zabronionego. Wspomniana ustawa ma na celu przeciwdziałanie wszelkim przejawom demoralizacji i przestępczości nieletnich.

Zgodnie z art. 4 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich jednym z przejawów demoralizacji jest właśnie popełnienie czynu zabronionego. Biorąc pod uwagę obie wspomniane regulacje prawne (ustawę o postępowaniu w sprawach nieletnich oraz kodeks karny) należy rozróżnić następujące sytuacje:

  1. nieletni dopuszcza się czynu zabronionego przed ukończeniem 13 roku życia - sąd traktuje popełnienie takiego czynu wyłącznie jako przejaw demoralizacji nieletniego i może zastosować środki przewidziane w ustawie o postępowaniu w sprawach nieletnich;
  2. nieletni dopuszcza się czynu zabronionego między 13 a 17 rokiem życia - co do zasady sąd stosuje środki przewidziane w ustawie o postępowaniu w sprawach nieletnich; jeżeli jednak nieletni ukończył lat 15 i dopuścił się czynu zabronionego określonego w art. 134, 148 § 1, 2 lub 3, 156 § 1 lub 3, 163 § 1 lub 3, 166, 173 § 1 lub 3, 197 § 3, 252 § 1 lub 2 oraz w art. 280 k.k., może odpowiadać na zasadach określonych w kodeksie karnym, o ile sąd uzna, że okoliczności sprawy, stopień rozwoju sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste za tym przemawiają, a w szczególności wcześniej stosowane środki wychowawcze lub poprawcze okazały się bezskuteczne;
  3. sprawca dopuszcza się czynu zabronionego między 17 a 18 rokiem życia - co do zasady sąd stosuje przepisy kodeksu karnego (sprawca nie jest już nieletni, ponieważ skończył lat 17); wyjątkowo jednak sąd zastosuje zamiast kary środki wychowawcze, lecznicze albo poprawcze przewidziane dla nieletnich, jeżeli popełniony czyn jest występkiem, a okoliczności sprawy, stopień rozwoju sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste za tym przemawiają.

Skazując nieletniego za popełnienie przestępstwa sąd nie może wymierzyć kary przekraczającej dwóch trzecich górnej granicy ustawowego zagrożenia, a może także zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary.

 

Prawnokarna ochrona małoletnich

Prawnokarną ochronę małoletnich przewidują przepisy części szczególnej kodeksu karnego zawierające przestępstwa przeciwko rodzinie i opiece (rozdział XXVI) oraz przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności (rozdział XXV). Większość z nich posługuje się znamieniem „małoletni", które należy rozumieć zgodnie z definicją zawartą w przepisach kodeksu cywilnego. Ostatnie zmiany kodeksu karnego (nowelizacja z dnia 27 lipca 2005 r., Dz.U. Nr 163, poz. 1363) - dotyczące przede wszystkim przestępstw z rozdziału XXV - sprawiły, że także w części ogólnej pojawiły się dwa nowe środki karne: zakaz prowadzenia działalności związanej z wychowaniem, leczeniem, edukacją małoletnich lub z opieką nad nimi oraz obowiązek powstrzymania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, zakaz kontaktowania się z określonymi osobami lub zakaz opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu.

Oba te środki mają zapewnić wzmocnioną ochronę małoletniego przed działaniami na jego szkodę. Dotyczą one osób skazanych za przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności popełnione na szkodę małoletniego oraz za umyślne przestępstwo popełnione z użyciem przemocy, w tym przemocy przeciwko osobie najbliższej (to ostatnie rozszerzenie zastosowania omawianego środka wprowadziła ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, Dz.U. Nr 180, poz. 1493).

Orzeczenie wskazanego wyżej środka karnego może być terminowe (orzekane w latach od roku do lat 15) albo także - w niektórych wypadkach - są to środki orzekane na zawsze. Obowiązek lub zakaz obowiązuje od uprawomocnienia się orzeczenia, ale okres, na który środek ten orzeczono nie biegnie w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, chociażby orzeczonej za inne przestępstwo.

Są to zatem środki karne, które chronią małoletnich przed osobami pozostającymi na wolności, które zostały wcześniej skazane za przestępstwo popełnione na szkodę małoletniego.

 

 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »